Głęboki sen

Dodał: ewaw (11-03-2013 11:19)
Gatunek: kryminał
Bohaterowie:
Philip Marlowe,
2013-03-11 11:19:53
Pierwsza powieść Raymonda Chandlera, opublikowana w 1939 roku.
 
2013-03-15 16:02:50

Niekwestionowany król współczesnego, “twardego” kryminału, odpowiedzialny za rewolucję gatunku. Jego główny protagonista, Philip Marlowe, stał się wzorcową figura prywatnego detektywa, razem z Samem Spadem Dashiella Hammeta.


We wczesnym dzieciństwie Chandler wyemigrował z matką do Wielkiej Brytanii po tym, jak zostawił ich ojciec, inżynier amerykańskiej kompani kolejowej, który był alkoholikiem. Wuj chłopaka, uznany adwokat Ernest Thornton, miał odtąd opiekować się nimi przez długi okres. Młody Raymond w 1905 roku kończy Dullwich College, uniwersytetu jednak nie kończy, zamiast tego podróżuje po Europie. Po otrzymaniu brytyjskiego obywatelstwa i złożeniu egzaminu na urzędnika administracji wstępuje do Admiralicji, gdzie pozostaje przez rok zajmując się zaopatrzeniem. Wówczas powstaje jego pierwszy utwór poetycki. Charakter Chandlera nie znosi jednak hierarchicznej pracy, rzuca więc ją, ku konsternacji rodziny. Bez większych sukcesów kończy się jego flirt z dziennikarstwem (m.in. publikował w słynnym periodyku "The Spectator"); jednocześnie nadal tworzy poezje w stylu późnoromantycznym i debiutuje opowiadaniem The Rose Leaf Romance.


W 1912 roku, za pieniądze pożyczone od wuja (ten zaznaczył, iż dług ma być spłacony z odsetkami, z czego siostrzeniec się zresztą wywiąże), Chandler wraca do Stanów, gdzie osiedla się w Los Angeles. Pracuje zbierając owoce bądź przy naciągach do tenisowych rakiet. Kończy korespondencyjny kurs księgowego (zaplanowany na trzy lata – kończy go w zaledwie sześć tygodni!), i dopiero po tym znajduje stałe zatrudnienie. Po przystąpieniu Stanów do I wojny, zaciąga się do Kanadyjskiej Jednostki Strzelców Górskich i trafia na front francuski. Po zakończeniu wojny pozostaje przez jakiś czas w Brytanii w szeregach Królewskich Sił Lotniczych.


W 1919, po demobilizacji, zabiera matkę do Kalifornii. Gdy ta umiera kilka lat później, Chandler żeni się z Pearl Cecily Bowen, kobietą starszą od siebie o 18 lat, choć ponoć bardzo atrakcyjną. Cissy (tak na nią wołano) była już wcześniej zamężna dwukrotnie. Następuje okres pewnej stabilizacji, Chandler para się finansami obracając się w korporacjach naftowych. Podczas Wielkiego Kryzysu traci jednak pracę, co jest efektem nadmiernego spożywania alkoholu i notorycznych absencji. W tym okresie Chandler zdradzał także żonę. To ona jednak namówiła go, by został pisarzem.


W 1933 debiutuje na łamach magazynu "Black Mask" opowiadaniem Szantażyści nie strzelają / Blackmailers don’t shoot. Odtąd tworzy regularnie, choć powoli. Pisuje do trzech magazynów: "Black Mask", "Dime Detective" oraz "Detective Fiction Weekly". W 1939 roku postanawia rozwinąć swe opowiadanie Morderca w deszczu / Killer in the rain. Tak powstaje Wielki sen, pierwsza odsłona losów prywatnego detektywa Philipa Marlowe’a . Kolejno – równocześnie w Stanach i Anglii – ukazują się Żegnaj laleczko, Wysokie okno i Tajemnica jeziora.


Chandler działa także w branży filmowej jako scenarzysta. Współpracuje m.in. z Billym Wilderem przy Podwójnym ubezpieczeniu (1944, wg Jamesa M. Caina) oraz z Alfredem Hitchockiem przy Nieznajomych z pociągu (1951, wg Patricii Highsmith) – choć ostateczną wersję znacznie przerobiono. Wychodzi także wówczas ceniony do dziś esej pisarza Simple Art Of Murder, poruszający teoretyczne kwestie literatury kryminalnej.


Po ’46 Chandlerowie przenoszą się na wybrzeże, w okolice San Diego. W 1949 zostaje opublikowana powieść Siostrzyczka, jednak to Długie pożegnanie (1953) zostaje przez krytykę przyjęte owacyjnie. Rok później Cissy umiera na chorobę płuc. Chandler załamuje się, próbuje nawet popełnić samobójstwo z rewolweru (na szczęście nieudolnie). Sprzedaje dom, wyjeżdża do Europy i Afryki Północnej. Kilkukrotnie musi być poddawany hospitalizacji przez alkoholizm i wyczerpanie organizmu. W 1958 roku na wyspie Capri przeprowadza wywiad z mafijnym bossem Lucky’m Luciano, z czego powstaje – nigdy nie opublikowany – esej My Friend Luco. Ostatniego swego projektu (Tajemnice Poodle Springs) Chandler już nie ukończy. Przez zapalenie płuc trafia do szpitala, gdzie umiera. Tuż przed śmiercią oświadcza się swej agentce Heldze Greene, zostaje jednak odrzucony.


Na pogrzebie Raymonda Chandlera jest tylko 17 osób.


W 1994 roku na cześć pisarza nazwano plac w Los Angeles: Raymond Chandler Square położony jest na skrzyżowaniu Hollywood Boulevard i Cahuenga, gdzie mieściło się biuro Marlowe’a. W uzasadnieniu propozycji do rady miejskiej dziennikarz Jess Bravin pisał: Żaden z twórców dwudziestego wieku nie uczynił tak wiele dla kształtowania wizerunku Los Angeles, jak Raymond Chandler. Jego powieści o prywatnym detektywie Philipie Marlowe, pokazują miasto i jego mieszkańców z głębią i kolorytem, który jest inspiracją dla kolejnych pokoleń czytelników. Dzięki niepowtarzalnemu stylowi, porównaniom, plastycznemu przenikaniu świata bogaczy i biedaków, życiowych nieudaczników i marzycieli, zacierają one granice między powieścią popularną i wielką literaturą.


BIBLIOGRAFIA


Powieści:


The Big Sleep 1939 (Głęboki sen)
Farewell, My Lovely 1940 (Żegnaj laleczko)
The High Window 1942 (Wysokie okno)
The Lady in the Lake 1943 (Tajemnica jeziora)
The Little Sister 1949 (Siostrzyczka)
The Long Goodbye 1953 (Długie pożegnanie)
Playback 1958 (Playback)
Poodle Springs (Tajemnice Poodle Springs), powieść zaczęta przez Chandlera, dokończona przez Roberta B. Parkera w 1989 roku.


Opowiadania:


Blackmailers Don't Shoot* 1933
Smart-Alleck Kill (Czysta robota) 1934
Finger Man (Świadek oskarżenia)1934
Killer in the Rain (Morderca w deszczu)1935
Nevada Gas (Gaz skazańców)1935
Spanish Blood (Hiszpańska krew)1935
Gun's at Cyrano's (Strzelanina u Cyrana)1936
The Man Who Liked Dogs (Człowiek, który lubił psy) 1936
Noon Street Nemesis, później publikowana jako Pick-up on Noon Street (Wpadka na Noon Street)1936
Goldfish (Złote rybki)1936
The Curtain (Zasłona) 1936
Try the Girl (Poszukajcie dziewczyny)1937
Mandarin's Jade (Nefryt Mandaryna) 1937
Red Wind 1938 (Gorący wiatr)
The King in Yellow (Król w złotogłowiu)1938
Bay City Blues (Bay City blues) 1938
The Lady in the Lake (Kobieta w jeziorze)1939
Pearls Are a Nuisance (Perły to tylko kłopot) 1939
Trouble is My Business (Kłopoty to moja specjalność)1939
I'll be Waiting (Będę czekać)1939
The Bronze Door (Spiżowe drzwi) 1939
No Crime in the Mountains (Spokojne góry)1941
Professor Bingo's Snuff (Używka profesora Bingo) 1951
Marlowe Takes on the Syndicate 1958, wydane także jako Philip's Marlowe's Last Case 1962 albo The Pencil 1965 (Ołówek)


Scenariusze:


And Now Tomorrow (z Frankiem Partosem) 1944
Double Indemnity (z Billym Wilderem) 1944
The Unseen (z Hagarem Wilde i Kenem Englundem) 1945
The Blue Dahlia 1946
Strangers on a Train (z Czenzi Ormonde i Whitfield Cook) 1951


Scenariusze niesfilmowane:

The Innocent Mrs. Duff 1946
Playback 1948 

 

Philip Marlowe, Głęboki sen
Tutaj mieszka detektyw Philip Marlowe w powieści \"Głęboki sen\". ...
więcej
miejsca autorówAutorzy
miejsca tytułówTytuły
miejsca bohaterówBohaterowie
miejsca wydarzeńWydarzenia